Acute sarcopenie

Acute sarcopenie treedt op doordat er sprake is van een plotse verstoring in de balans tussen anabolisme en katabolisme. Hierbij spelen immobilisatie (neuromusculaire deconditionering)(7), verhoogde ontstekingswaarden (met name IL-6 en TNF-α) en stresshormonen een grote rol (8-12). (Gedeeltelijke) immobilisatie vindt plaats bij een acute sportblessure of operatie doordat de weefsels minder of niet (kunnen) worden belast voor een bepaalde periode. Een blessure of een operatie lokt daarnaast altijd een ontstekingsreactie uit én een verhoging van stresshormonen. Deze factoren leiden alle tot anabole resistentie* waardoor spiereiwit synthese wordt geremd en spierafbraak juist toeneemt (11-18).  

Eén van de versterkende factoren van anabole resistentie is een insulineresistentie. Insuline is het belangrijkste anabole hormoon van ons lichaam. Na een operatie ontstaat er altijd een tijdelijke, door stress geïnduceerde, insulineresistentie. Dit betekent dat de lichaamscellen niet meer reageren op de aanwezige insuline in het bloed. Insuline is nodig om aminozuren op te kunnen nemen in onze spiercellen via activatie van het mTOR** (mechanisticTarget of Rapamycin) -pad. Door de verhoogde ongevoeligheid voor insuline wordt eiwitsynthese nog meer geremd (19-23).

Vooral de eerste twee weken na een sportblessure en/of operatie zijn het meest belangrijk waarin ook de grootste verliezen aan spierkracht én spiermassa worden gezien. Spiermassa neemt minder snel af dan spierkracht. Gemiddeld wordt er een afname gezien in spiermassa van 5-10% maar spierkracht kan oplopen tot een afname van 30% binnen 2 weken (7, 16, 24-28) (zie afbeelding 1-3). De mate van hoe goed iemand getraind is, maakt in deze situaties niet uit. En juist deze afname van spierkracht vertaalt zich in de sportwereld naar een flinke impact op het prestatievermogen.  

Afbeelding 1

Duidelijk zichtbaar dat spiermassa van zowel de quadriceps als de hamstrings al binnen één week immobilisatie sterk afneemt. Dit is een onderzoek uit 2020 met 13 gezonde mannen van begin 20 jaar. Een gemiddelde afname van 5,5% in de Quadriceps werd waargenomen, en 3,5% in de Hamstrings na 7 dagen immobilisatie. Gemiddelde afname van spiermassa van 0,8% per dag (25).

Afbeedling 2

Resultaten uit hetzelfde onderzoek als afbeelding 1. De spierkracht in het geïmmobiliseerde been neemt significant af. Vooral in de M. Quadriceps is het krachtverlies zo’n 20% en in de kuitmusculatuur zo’n 9% (25). 

Afbeelding 3

Een onderzoek bij 8 gezonde personen van begin 20 (mix vrouwen en mannen) laat duidelijk zien dat de spierkracht significant afneemt (5).