Zwangerschap, de meest wonderbaarlijke blessure van allemaal – deel 2 ‘partus’

In de vorige review zijn we ingegaan op de fase voorafgaand aan de bevalling, namelijk de zwangerschap. Hierin hebben we een aantal belangrijke overwegingen belicht over het trainen en/ of revalideren van de zwangere patiënt. Tijd om eens een fase verder te kijken, de bevalling. Voor de (sport)fysiotherapeut een fase waar je meest van de tijd geen actieve rol in hebt, maar voor de fase ervoor en erna is het des te belangrijker hier wel kennis over te hebben.

Wat je moet weten over een bevalling (partus)
Afgelopen maand verscheen er een Noors onderzoek waaruit (uiteraard met de nodige voorbehouden) bleek dat vrouwen die aan de Beweegnorm (zie figuur 1) zoals wij die in Nederland ook kennen hadden voldaan, een kortere bevalduur hadden en ook minder vaak een keizersnede. Dat is goed nieuws en mogelijk een extra stimulans voor zwangere om in beweging te komen/ te blijven. Echter, behalve zo’n fysieke voorbereiding, is ook mentale voorbereiding van groot belang op een goede bevalervaring. ‘Bevallen is topsport’ wordt vaak gezegd en zo zou je het ook inderdaad kunnen benaderen.

De meeste bevallingen in Nederland starten spontaan en gebeuren vaginaal. In 2018 beviel 15% van de vrouwen met een keizersnede. Zoals eerder besproken heeft alleen de zwangerschap an sich al gevolgen voor de belastbaarheid van de buikwand en de bekkenbodem daarna. Maar zowel een vaginale bevalling (al dan niet met perineumschade door een ruptuur of een knip, dit heet een ‘episiotomie’) als een sectio (keizersnede)(grote buikoperatie met een drielaags wondgebied in huid, buikwand en uterus) zorgen uiteraard voor nog een schepje daar bovenop. Het herstel daarvan verdient daarom ook een revalidatie met topsportbenadering.

Naast oog voor de fysieke revalidatie, is het verder van belang om te weten dat 13-19% van de vrouwen een postpartum depressie ontwikkelt. 9,1% Van de Nederlandse vrouwen heeft haar bevalling als traumatisch ervaren en 1,2% van de vrouwen ontwikkelde daarop een posttraumatische stressstoornis (PTSS).

Bevallen is een life-event met zowel fysiek als mentaal soms grote gevolgen. Het is uiteraard niet nodig om daar direct iets mee te doen in jouw dagelijks werk, maar het is goed om je in elk geval één en ander te beseffen, zodat je kunt helpen signaleren. Professionele hulp inschakelen van een geregistreerde bekkenfysiotherapeut voor het fysieke deel of van een psycholoog voor het mentale deel is absoluut geen schande en juist zeer aanbevelenswaardig.

Take home message

Bevallen is topsport en dat betekent zowel fysiek als mentaal een flinke uitdaging. Geef hier ook ruimte voor, wanneer je als (sport)fysiotherapeut iemand na de bevalling helpt met revalideren of trainen. Schroom daarbij niet om hulp in te schakelen van andere experts.

Ellen Aalpoel en Miriam Hockx
Women’s Health Academy – www.whacademy.nl

Bibliografie

  1. (2019). Perinatale zorg in Nederland anno 2018: landelijke perinatale cijfers en duiding. Utrecht
  2. Haakstad, L., Bø, K. (2020). The marathon of labour – Does regular exercise training influence course of labour and mode of delivery? Secondary analysis from a randomized controlled trial. European Journal of Obstetrics and Gynecology and Reproductive Biology, 20(251), 8-13.
  3. O’Hara MW,  McCabe JE. (2013). Postpartum depression: current status and future directions. Annu Rev Clin Psychol (9), 379-407.
  4. Stramrood, C. (2013). Posttraumatic stress following pregnancy and childbirth. Groningen: s.n.